Latijns-Amerikaanse films in Parkstad

Latijns-Amerika staat volop in de belangstelling. In veel landen is afgelopen jaren ontevredenheid bij de bevolking tot gewelddadige uitbarstingen gekomen. Commentaren noemen teleurstelling over het falen van de democratie, de onuitroeibare corruptie en het neoliberale economische beleid als oorzaken. Het coronavirus heeft de structurele onvolkomenheden, waaronder een zwakke gezondheidszorg en een grote informele economie, nog verder benadrukt. Toch blijft het hoe en waarom vaak onduidelijk.

Een van de manieren om meer te weten te komen over dit fascinerende continent is naar films kijken. Van 2005 tot 2013 vond elk voorjaar in Utrecht het Latin American Film Festival the Netherlands (LAFF) plaats. Het is door bezuinigingen in de culturele sector opgeheven. Jammer, want films en documentaires uit Midden- en Zuid-Amerika zijn alleen maar beter geworden. Aan goede arthouse films is eveneens geen gebrek.

Wat maakt deze films nou zo bijzonder? Dat heeft te maken met hun toegankelijkheid en de grote diversiteit aan onderwerpen. Latijns-Amerika kent onmiskenbaar westerse invloeden maar er zijn ook grote inheemse gemeenschappen met eigen tradities. Ruim vijf eeuwen na de Spaans-Portugese kolonisatie is de emancipatie van veel van deze groepen onmiskenbaar, al is er nog een lange weg te gaan waar het bijvoorbeeld de positie van indianen en het geweld tegen vrouwen betreft.

Het adagium ‘hoe witter hoe beter’ verdwijnt door rassenvermenging naar de achtergrond. De bevolking in Latijns-Amerika bestaat uit migranten uit Azië, Europa, het Midden-Oosten, afstammelingen van Afrikaanse slaven en – meestal onderaan de maatschappelijke ladder – de oorspronkelijke bevolking. Het zorgt voor complexe, levendige samenlevingen die ook nog eens onderling flink verschillen. Dat levert vele, sterk uiteenlopende verhalen op. De etnische diversiteit, indrukwekkende natuur en tastbare historie plus de rijkdom aan talen en culturen maken dat dit werelddeel veel te bieden heeft.

Latijns-Amerikaanse films laten het allemaal zonder voorbehoud zien: de tegenstellingen tussen rijk en arm, discriminatie en racisme, geweld van militairen en drugsbendes, machismo, de verwoesting van de natuur en overleven in de stadsjungle van megasteden als Buenos Aires, Rio de Janeiro, São Paulo, Lima en koploper Mexico-Stad (20 miljoen inwoners). Maar ook: levenslust, vrolijkheid en een groot talent om te improviseren. De latino’s houden ons, ogenschijnlijk zo nuchtere Nederlanders, daarmee een fraaie spiegel voor.

Filmhuis De Spiegel vertoont regelmatig Latijns-Amerikaanse films voorafgegaan door een inleiding. Afgelopen jaren waren te zien:

Oktober 2020: La Camarista (Lila Avilés), Mexico
Augustus 2020: Blanco en Blanco (Théo Court), Chili
Juli 2020: La Cordillera de los Sueños (Patricio Guzmán), documentaire uit Chili ingeleid door Wim van Kempen
Februari 2020: The Invisible Life of Eurídice Gusmão (Karim Aïnouz), Brazilië

December 2019: Nuestro Tiempo (Carlos Reygadas), Mexico
November 2019: Rojo (Benjamín Naishtat), Argentinië
Augustus 2019: Tarde para morir joven (Dominga Sotomayor Castillo), Chili
Januari 2019: Rey (Niles Atallah), Chili

Door: Armand Leenaers, kenner van Latijns-Amerika, historicus en oud-bestuurslid bij het Latin American Film Festival the Netherlands (LAFF)

Toelichting foto: Latijns-Amerika kent westerse invloeden maar er zijn ook grote inheemse gemeenschappen met eigen tradities.